Ankara Haymana İlçesi Tarihi


Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti Ankara’nın bir ilçesi olan Haymana şehrin güneyinde yer alır. Haymana’nın Ankara şehir merkezine uzaklığı 74, Polatlı’ya 42, Gölbaşı’na 55 kilometredir. İlçe toprakları 39 ? 40 kuzey enlemleri, 32 ? 33 doğu boylamları arasında yer alır; yüzölçümü 2976 km 2 , rakımı 1259’dur. İlçenin doğusunda Bala ve Gölbaşı, güneyinde Kulu ve Cihanbeyli, batısında Polatlı ve kuzeyinde Gölbaşı İlçeleri yer alır.

Haymana isminin nerden geldiği konusunda çeşitli rivayetler vardır. Osmanlı Devletinin Kurucusu Osman Gazi’nin annesinin adının Hayme Ana olduğu, şimdi İlçe merkezinin bulunduğu yerde vefat ettiği ve buraya defnedildiği; mezarının burada bulunması nedeniyle de Hayme Ana adının değişerek Haymana olduğuna inanılmaktadır. Haymana kelimesinin, Divan-ı Lugat-ı Türk’te mera, otlak, yeşillik anlamına geldiği bilinmektedir. XVIII. Yüzyıl Ankara çevresinin idari yapısında bu bölgeden Haymanateyn diye bahsetmektedir. 1588-1590 yılları arasındaki Ankara Şeriye Sicilinde bu bölgeden Büyük Haymana ve Küçük Haymana diye bahsedilmektedir.

Dereköy’de bulunan ve 1930 ve 1998 yıllarında kazı çalışmaları yapılan Gavurkale önemli bir Frig yerleşim alanıdır. Türkhöyük köyü ve Oyaca kasabalarında bulunan höyükler, buraların Hititler döneminde bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.

Anadolu’nun her bölgesinde olduğu gibi Haymana’nın çeşitli yörelerinde (Gavur Kalesi, Culuk Köyü, Oyaca, Höyük) yapılan kazılarda bölgede Hititler, Frigyalılar ve Romalıların izlerine rastlanmıştır. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Anadolu’nun Türkleşmesiyle birlikte XII. Yüzyılda Haymana’nın da yer aldığı bölge Türk egemenliğine girmiştir.

23 Ağustos 1921’de başlayıp 12 Eylül 1921’de Düşmanın Haymana’dan çıkarıldığı Sakarya Meydan Savaşının bir kısmının İlçemiz sınırlarındaki Mangaldağı,Türbetepe ve Çaldağ mevkilerinde geçtiği bilinmektedir.

Kaynak: Haymana.gov.tr