Birimler hakkında bilgi


Birimler ile ilgili geniş kapsamlı bilgiler, Birimler hakkında ayrıntılı yazılar dökümanlar, Birimler ile ilgili merak ettiğiniz sorular cevaplar ve Birimler ile ilgili bilinmesi gereken diğer herşey burada.
BİRİMLER;

Alm. Einheit (f), Fr.Unitè (f), İng. Unit. Bir büyüklüğü ölçmek için o büyüklüğün cinsinden olan ve onunla kıyaslamaya yarıyan temel büyüklük. Bunlar uzunluk, kütle, zaman vs. birimleri olup, başlıca iki gruba ayırmak mümkündür. Birincisi temel birimler, ikincisi ise bu temel birimlerin çarpımı ve bölümleriyle ortaya çıkan türev birimleridir. Gerek temel, gerekse türev birimler olarak birçok sistem vardır. Bu sistemleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

1. Metrik Sistem M.K.S. (Metre, kilogram, saniye sistemi). Buna Milletlerarası Sistem SI de denilir.

2. C.G.S. (Santimetre, gram, saniye sistemi).

3. Teknik Ölçü Sistemi (Metre, kilogram kuvvet, saniye sistemi).

4. İngiliz ve Amerikan Ölçü Sistemi.

5. Osmanlı Birim Sistemi.

Milletlerarası Birim Sistemi SI’nın temel birimlerinin tanımı:

SI’nın temel birimleri şöyle tanımlanır:

1. Uzunluk ölçüsü birimi METRE (SI sembolü, m): Azot’un üçlü noktasında (-210 °C) kripton-86 atomunun 2P10 ve 5d5 enerji düzeyleri arasındaki geçişin mutlak boşluktaki (vakum) dalga boyunun 1.650.763,73 katıdır.

2. Kütle ölçüsü birimi KİLOGRAM (SI sembolü, kg): Fransa’nın Sevres kentinde Milletlerarası Ağırlık ve Ölçüler Dairesi (BIPM) tarafından saklanan, platin ve iridyumdan yapılmış 1 no’lu proto tipinin kütlesidir.

3. Zaman ölçüsü birimi SANİYE (SI sembolü, s): Sezyum-133 izotopunun iki çok ince (hyperfine) düzeyi arasındaki geçiş devir süresinin 9.192.631.770 katıdır.

4. Sıcaklık ölçüsü birimi KELVİN (SI sembolü, K): Bunun üçlü noktasındaki sıcaklığının 1/273,15’idir.

5. Akım şiddeti ölçüsü birimi AMPER (SI sembolü, A): Kesiti ihmal edilecek kadar küçük sonsuz uzunlukta iki silindir iletken tel, boşlukta 1 m aralıkla konulduğunda, 1 m’sinde etkiyen kuvvet 2 x 10-7 N. iken iletkenler üzerinden geçen değişmez akımın şiddetidir.

6. Işık şiddeti ölçüsü birimi MUM (SI sembolü, cd): Platinin 101325 N m2lik basınç altındaki donma noktasındaki (2046,65°K) siyah cismin (black body) bir metre karesinin aydınlanma şiddetinin 1/600.000’dir.

7. Miktar ölçüsü birimi MOL (SI sembolü, mol): 0,012 kg’lık Karbon-12 atomunun içerisindeki atom sayısı miktarıdır. Bunlara ek olarak iki yardımcı temel fizik birimi olup, düzlem açı ve katı açı (solid angle) birimleri olan radyan ve steradyandır.

8. Düzlem açı ölçüsü birimi RADYAN (SI sembolü, rd): Bir dairenin çevresi üzerindeki bir yayın uzunluğunun, dairenin yarıçapına eşit olacak biçimdeki merkez açısıdır. Bir dairenin çevresi p ile çapının çarpımı olduğundan merkez açısı 2p radyandır. Böylece 1 radyan 360/2€ = 57,296 derecedir.

9. Katı açı ölçüsü birimi STERADYAN (SI sembolü, sr): Bir kürenin yarıçapının karesi, bu küre üzerinde alınan alana eşit olacak biçimde, kürenin merkezinden bu alanı karşılayan açıdır. Bir kürenin alanı 4 p ile yarıçapının karesinin çarpımı olduğundan, kürenin merkezinden ölçülen toplam katı açı 4 p sr’dır.

Osmanlı Uzunluk Ölçüleri
1 Hat0.268 cm

1 Urup8.5 cm

1 Endaze65 cm

1 Arşın68 cm. ( 8 urup)

1 Kulaç1.89 m

1 Berid227 m

1 Eski Mil1.895 m

1 Fersah5. 685 m

1 Merhale45.480 m

1 Zirai Mimari (24 Parmak)75.35 cm

Osmanlı Ağırlık Ölçüleri
1 Zerre0.0015 gr

1 Krat0.20 gr

1 Çekirdek0.40 gr

1 Dank0.801 gr

1 Dirhem3.207 gr

1 Miskal4.807 gr

1 Okka1.282 kg

1 Çeki225.632 kg

1 Batman7.692 kg

1 Kile176 kg

GüNüMüZDE KULLANıLAN öLçüLER
Uzunluk Ölçüleri
Metre (m).1 m

Dekametre (dam)10 m

Hektometre (hm)100 m

Kilometre (km)1.000 m

Desimetre (dm)1/10 m

Santimetre (cm)1/100 m

Milimetre (mm)1/1000 m

Mikron (m)1/1.000.000 m

Yüzey (Alan) Ölçüleri
Metrekare ( m2)1 m2

Dekametrekare (dam2): Ar (a)100 m 2

Hektometrekare (hm2): Hektar (ha)10.000 m2

Kilometrekare(km2): 100 Hektar1.000.000 m2

Desimetrekare ( dm2)1/100 m2

Santimetrekare (cm2)1/10.000 m2

Milimetrekare (mm2)1/ 1.000.000 m2

Hacim Ölçüleri

Metreküp (m3)1 m3

Dekametreküp (dam3)1.000 m3

Hektometreküp (hm3)1.000.000 m3

Kilometreküp (km3)1.000.000.000 m3

Desimetreküp (dm3)1/1.000 m3

Santimetreküp (cm3)1/1.000.000 m3

Milimetreküp (mm3)1/ 1.000.000.000 m3

Hacim Ölçüleri (Sıvılar için)
Litre (l)1 l

Dekalitre (dal)10 l

Hektolitre (hl)1.00 l

Kilolitre (kl)1.000 l

Desilitre (dl)1/10 l

Santilitre (sl)1/100 l

Mililitre (ml)1/ 1.000 l

Ağırlık Ölçüleri

Kilogram kuv (kgf)1.000 gf

Kental (K)100 kg

Ton (T)1.000 kg

Kiloton1.000 ton

Megaton1.000.000 ton

Gram-kuv (gf)1/1.000 kgf

Desigram-kuv (dgf)1/10 gf

Santigram-kuv (cgf)1/100 gf

Miligram-kuv (mgf)1/1.000 gf

Kuvvet Ölçüleri
Newton100.000 dyn

Kilogram-kuvvet9.81 Newton

1 gram-kuvvet981 dyn

Zaman Ölçüleri
1 saat (60 dk)3.600 saniye

1 Güneş günü (24 saat)86.400 saniye

1 Güneş yılı (365 gün)3.15x 107saniye

Yüzey (Alan) Ölçüleri
Dönüm919 m2

Büyük dönüm2.720 m2

1 Hektar10.779 Dönüm

Cerip (Hektar)10.000 m2

İran feddanı183.000 m2

Mısır feddanı1.200 m2

Mimari arşın kare0.574 m2

Çarşı arşın kare0.462 m2

Endaze kare0.422 m2

Mil kare2.589 m2

Acre (Eykır) (4.017 m2)0.401 Hektar

Yarda kare0.8361 m2

Ayak kare9.290 dm2

Inch kare6.452 cm2

Hacim Ölçüleri
İstanbul kilesi37 litre

Dolu (Yarım)18.50 litre

Şinik9.25 litre

Ağırlık Ölçüleri
1 Kile4 şinik 176 kg

1 Şinik2 kutu 4 okka

1 Kutu2 zarf

1 Tıl.2 okka 2.564 kg

1 Batman6 okka 3 Tıl 7.692 kg

1 Kantar22 tıl 44 Okka 56.408 kg

1 Çeki1 Kantar 176 ok. 225.632 kg

1 Londra400’de 1 çeki 176 dirhem, 564.08 gr

1 Okka400 dirhem 1.282 kg

1 Miskal1.5 dirhem 4.8 gr

1 Dirhem4 denk 3.207 gr

1 Dank2 çekirdek 0.801 gr

1 Çekirdek2 krat 0.40 gr

1 Krat2 buğday 0.2004 gr.-20 cg

1 Zerre0.0015 gr

1 Konya çeyreği.34 kg

1 Konya kilesi176 kg

İNGILIZ, AMERIKAN VE DIğER DEVLET öLçüLERİ

Uzunluk Ölçüleri ve Miller

Parmak (Inch: Pus)2.540 cm

Ayak (Foot: Kadem): 12 Parmak30.48 cm

Yarda (Yard): 3 Ayak91.44 cm

İngiliz mili (Kara): 5.380 Ayak1.609.3 metre

İngiliz mili (Deniz: 6.080 Ayak1.853 metre

Türk mili1.895 metre

Fransız mili1.852 metre

Alman mili7.500 metre

Rus mili7.467 metre

Yunan mili10.000 metre

Coğrafi mil7.420 metre

Hacim ve Ağırlık Ölçüleri

Yarda küp0.764 m3

Ayak küp: 28.316 dm30.028 m3

İnc küp16.387 cm3

Litre Ton: 2.240 libre1016.05 kg

Libre (Pavund): 16 ons453.60 gr

Ons (Ounce): 1/16 libre28.350 gr

Grain0.65 gr

Short ton (Amerikan): 2.000 libre907.180 kg

Long ton (İngiliz): 2.240 libre1016.047 kg

Ons (Ounce-Sıvı)0.030 litre

Pint (İngiliz)0.568 litre

Pint (Amerikan)0.473 litre

Quart (Amerikan)0.946 litre

Gallon (İngiliz)4.546 litre

Gallon (Amerikan)3.785 litre

Bushel (Amerikan)35.238 litre

Bushel (İngiliz)36.35 litre

Baril119.22 litre