Devirli dönemli fonksiyon fizik ödevi ders notları


peristerit: Feldispat minarellerinin plajiyoklaz dizisinden, yanardöner nitelikli değerli taş. Yunanca peristera (güvercin) sözcüğünden peristeritin yanardönerliği güvercin boynunun görünümünü andırır. Çoğunlukla oligoklaz ya da plajiyoklaz albitin sodyum bakımından zengin bir türü olan peristerittei sodyum alüminosilikat ve kalsiyum alüminosilikat bileşenler iç içe büyümüş ayrı mikroskobik kristaller halinde bulunur. Taşın yanardönerliğ, ışığın farklı optik özelliklere sahip bölgelerin bitişme kesimlerinde yayınıma uğramasından, farklı kristallerce farklı biçimlerde kırılmasından ya da kırınıma uğratılmasından kaynaklanır.

periyodik fonksiyon, DEVİRLİ FONKSİYON  ya da DÖNEMLİ FONKSİYON olarak da bilinir. n bir tam sayı, a sabit bir sayı olmak üzere, f(x)=f(x+n a) özelliği olan f fonksiyonu. Böyle bir fonksiyon temel periyodu a olmak üzere yinelenme özelliği gösterir. Matematikte en sık karşılaşılan periyodik fonksiyonlar, temek periyodu 2 p olan sinx ve cosx fonksiyonlarıdır. Herhangi bir periyodik fonksiyon sinüs ve kosinüs fonksiyonları cinsinden sonsuz serilere açılabilir.

periyodik hareket, DÖNEMLİ HAREKET olarak da bilinir, fizikte, eşit zaman aralarında yinelenen hareket; bu zaman aralığı periyot(dönem) olarak adlandırılır. Salıncaklı bir koltuğun, zıplayan bir topun, titreşen bir diyapozonun, suda oluşan dalgaların ve Güneş çevresindeki dolanmakta olan Yer’in hareketi periyodik harekete örnek olarak verilebilir. Bütün bu hareketlerde hareketin kendini yineleme süresi periyot (dönem) olarak adlandırılır. Basit harmonik harekette, periyot bir titreşimin tamamlanması için gereken zamandır. Bu nedenle periyor frekansın tersidir: Periyot= 1/frekans. Örneğin; bir sinek kanatlarını saniyede elli kez çırpıyorsa kanat hareketini periyodu 0,02 saniyedir.

Bir çember üzerinde sabit hızla dolanan bir noktanın çemberin herhangi bir çap çizgisi üzerindeki izdüşümü basit harmonik hareket yapar. Noktanın çember üzerinde sabit hızla hareket ediyor olmasına karşın noktanın izdüşümü, merkeze yaklaşmakta ya da uzaklaşmakta oluşuna göre hızkanır ya da yavaşlar. İzdüşüm noktasının merkezdeen uzaklığının ivmesine oranı c ile gösterilirse bu basit harmonik hareketin periyodu(T) bu eşitlikte verilir: T=2 p Ö c

Harmonik dalga biçimleriyle (örnek: sinüs biçimli dalga) betimlenebilen dalgalar periyodiktir. Dalganın yayılma hızı v dalga boyuda â ise, periyodu T= â/v olarak verilir. Frekans(f) periyodun tersi olduğundan(bir başka deyişle f=1/T olduğundan) bu eşitlik f=v/â olarakta yazılabilir.

Mendeleyev’in hazırladığı ilk periyodik tablo 17 grup(sütun) işe 7 periyottan oluşuyordu; periyotlardan, potasyumdan broma ve ribudyumdan iyoda kadar olan elementlerin sıralandığı ikisi tümüyle doluydu; bunun üstünde, herbirinde 7 elemet bulunan(lityumdan flüora ve sodyumdan klora) iki kısmen dolu periyot ile altında üç boş periyot bulunuyordu. Mendeyelev 1871’de tablosunu yeniden düzenledi ve 17 elemetin yerini(doğru biçimde) değiştirdi. Daha sonra Lothar Meyer ile birlikte, uzun periyotların herbirinin 7 elementlik iki periyoda ayrıldığı ve 8. gruba demir, kobalt, nikel gibi üç merkezi elementin yerleştirildiği 8 sütunluk yeni bir tablo hazırladı.

Yaklaşık 1910’da Sir Ernest Rutherford’un ağır atom çekirdeklerinden alfa parçacıkları saçılımı üzerine yaptığı deneyler sonucunda çekirdek elektrik yükü kavramı geliştirildi. Çekirdek elektrik yükünün elektron yüküne oranı kabaca oranı atom ağılığının yarısı kadardır. A. van den Broek 1911’de, atom numarası olarak tanımlanan bu niceliğin elementin periyodik sistemdeki  sıra numarası olarak kabul edilebileceği görüşünü ortaya attı. Bu öneri H. G. J. Moseley’in pek çok elementin özgün X ışını tayf çizgilerinin dalga boylarını ölçmesiyle doğrulandı. Bundan sonra elementler periyodik tabloda artan atom numaralarına göre sıralanmaya başladı. Periyodik sistem, Bohr’un 1913’te başlattığı atomların elektronik yapıları ve tayfın kuantum kuramı üzerindeki çalışmalarla tam olarak açıklığa kavuştu.

Periyotlar. Periyodik sistemin bugün kullanılan uzun periyotlu biçiminde, doğal olarak bulunmuş ya da yapay yolla elde edilmiş olan 107 element artan atom numaralarına göre yedi yatay periyotta sıralanır; lantandan(atom numarası 57) lutesyuma(71) kadar uzanan lantanitler dizisiyle aktinyumdan(89) lavrensiyuma(103) kadar uzanan aktinitler dizisi bu periyotlar altında ayrıca sıralanır. Periyotların uzunlukları farklıdır. İlk periyot hidrojen periyodudur ve burada hidrojen(1) ile helyum(21) yer alır. Bunun ardından her birinde 8 element bulunan iki periyot uzanır.birinci kısa periyotta lityumdan(39 neon(10) olan elementler, ikinci kısa periyotta ise sodyumdan(11) argona(18) element yer alır. Bunları,her birinde 18 elementin bulunduğu iki uzun periyot izler. Birinci uzun periyottan potasyumdan(19) kriptona(36) , ikinci uzun periyotta rubityumdan(37) ksenona(54) kadar olan elementler bulunur. Sezyumdan(55) radona(86) kadar uzanan 32 elementlik çok uzun altıncı periyot, lantanitlerin ayrı tutulmasıyla 18 sütunda toplanmıştır ve özellekleri birinvi ve ikinci uzun periyottaki elementlerinkilere çok benzeyen elementler bu elementlerin altında yer alır. 32 elementlik en uzun periyot tamamlanmamıştır. Bu periyot ikinci en uzun periyottur ve atom numarası 118 olan elementle tamamlanacaktır.