GÖKKÜRESİ HAKKINDA BİLGİ


GÖKKÜRESİ HAKKINDA BİLGİ NEDİR, GÖKKÜRESİ HAKKINDA BİLGİ ANLAMI, GÖKKÜRESİ HAKKINDA BİLGİ HAKKINDA BİLGİ, GÖKKÜRESİ HAKKINDA BİLGİ DERS NOTU, GÖKKÜRESİ HAKKINDA BİLGİ ÖDEVİ sayfanın konularıdır.

Alm. Himmelskugel (f), Fr. Sphére (f) céleste, İng. Celestial sphere. Dünyâyı merkez olarak alan ve yıldızların izdüşümlerinin olduğu tasavvur edilen bir küre. Önceleri gök, doğudan batıya doğru her 24 saatte bir kere dönen bir küre olarak düşünülürdü. Güneş sistemindeki gezegenler hâriç, bütün astronomik cisimler, dünyâdan çok uzak olduğundan gökte sâbit, çakılı gibi görülmekteydi. Bu sebepten göğü, bir küre olarak düşünmek astronomlar için faydalı olmaktadır. Yıldızları gök küresinde sâbit olarak kabul etmek ve bunu referans sistemi almak, zaman belirlemede, rota belirlemekte ve diğer amaçlar için uygun olmaktadır.

Gök küresinin görünür hareketi, dünyânın kendi etrafında dönüşünden doğmaktadır. Bu sebepten, dünyânın kuzey ve güney kutuplarının gök küresindeki izdüşümleri etrafında gökküresinin döndüğü de kabul edilebilir.

Ekvatoral koordinat sistemi: Gökküresinin hareketini incelemek için ekvatorda bulunan bir kimse, bütün yıldızların doğduğunu ve ufka dik olarak battığını görecektir.Kutuplarda bulunan kimse ise yıldızların dâirevî hareket yaptıklarını gözleyecektir.Kutup ile ekvator arasında bulunan bir kimse ise, bâzı yıldızların doğup battığını gördüğü halde, bâzılarının ufuk üzerinde dâirevî hareket yaptıklarını tâkib edecektir.

Bu sonuçlardan faydalanarak dünyânın herhangi bir yerindeki bir kimse kendinin dünyânın üzerinde düşünülen coğrafik enlem ve boylam ağındaki yerini tesbit edebilir. Bu sistem gökküresine de izdüşürülerek gökte sâbit bir referans sistemi elde edilir. Dünyâ döndüğünden dolayı bu izdüşümün tesbit edilen bir anda yapılması gerekir.Astronomlar bu işlemi, güneş baharda tam ekvator üzerindeyken yapmışlardır. Bu her sene 22 Martta meydana gelmektedir.

Böyle târif edilen referans sistemine “ekvatoral sistem” denir. Bu sistemde de enleme ve boylama benzer ölçümler mevcuttur.Gök ekvatoru 24 tane saat dâirelerine taksim edilmiştir.Her yıldızın yeri, sözü edilen gök enlem ve boylamına göre saat, dakika ve sâniye belirlenir. Yıldızlar ekvatora göre olan durumuna göre kuzey veya güney yarı gökküresinde olarak isimlendirilir.

Kabul edelim ki, yeri belirli olan bir yıldız, bir gözlemcinin tam tepesinden geçsin.Yıldızın yeri belirli olduğuna göre, gözetleyenin yer küresindeki yeri enlem ve boylam olarak hemen belirli olur.Matematik kullanarak, tam tepede bulunmayan yıldızlardan da faydalanarak, gözetleyenin yeri hesap edilebilir. Bu ise yer belirlemekte çok önemli bir metodu ortaya koyar.

Diğer koordinat sistemleri: Güneş, Ay ve diğer gezegenler, dünyâya yakın olduklarından, gökküresinin görünür hareketine nisbetle yerlerini değiştirirler. Sene içinde güneşin yörüngesi de gök ekvatorunun kuzeyinden güneyine doğru hareket eder. Bunun sonucu dünyânın ekseni güneş etrafındaki yörüngesinin düzlemine göre farklı durum alır.Gökküresindeki güneşin senelik yörüngesi, bu sebepten dünyânın yörüngesi düzleminin bu küreye uzantısından ibârettir. Bu düzleme “ekliptik” denir. Faydalı diğer bir koordinat sistemi de bu ekliptik düzlemini referans alan “ekliptik koordinat sistemi”dir. Diğer bir koordinat sistemi ise “galaktik koordinat sistemi”dir ki, Samanyolu galaksisinin düzlemini referans düzlemi alır. Bütün bu sistemler gökküresine benzer şekilde izdüşürülür.Koordinat sistemleri arasındaki münâsebet ise trigonometrik bağıntılardan ibârettir. Birisinde koordinatları belirli olan yıldızın, diğerindeki koordinatları bu münâsebetlerden kolayca bulunur.

Kaynak Rehber Ansiklopedisi