Koordinat Sistemleri


Koordinat Sistemleri Hakkında Bilgi

Dönme ekseni kürenin merkezinden geçer ve gök küresini kutup noktaları denen iki noktada deler. Yer’in dönme eksenine Yer’in merkezinde dik olan düzleme ekvator düzlemi denir. Yer için ekvator düzlemi olarak isimlendirilen bu temel düzlem diğer koordinat sistemlerinin her birinde özel isimler alır. 

Yandaki şekilde  A  noktasının yerini anlamlı olarak belirleyebilmek için, bir başlangıç düzlemine ihtiyaç vardır. Bunun için bir başlangıç noktası alınır. D noktası böyle bir noktadır. Burada DOB açısı, B noktasından geçen ekvator üzerindeki yayı temsil eder. Tekrar Yer küremize dönersek; PDP çemberi, Greenwich’den (İngiltere) geçen meridyeni ve DOB açısı, A noktasının boylamını temsil eder.

Koordinat sisteminin adı Temel düzlem Boylam ölçümünün temel düzlemde başlangıç noktası Enlem, Boylam adları
Ufuk Ufuk Güney noktası Azimut, Yükseklik
Ekvator Gök ekvatoru  noktası Sağaçıklık, Dikaçıklık
Saat Gök ekvatoru  noktası Saat açısı, Dikaçıklık
Ekliptik Ekliptik düzlemi  noktası Ekliptik boylamı, Ekliptik enlemi

Küre üzerindeki bir noktanın yerini belirleyebilmek için iki açıya gereksinim duyulur. Bunlardan biri; noktanın temel düzlemden olan açısal uzaklığı, diğeri seçilen başlangıç noktasından olan ve temel düzlem üzerinde ölçülen açısal uzaklıktır. Genel olarak koordinat sistemleri, seçilen temel düzleme göre adlandırılır. Çizelge 1’de astronomlar tarafından en çok kullanılan dört koordinat sistemi için temel düzlem, boylam ölçümünün başlangıç noktası ve koordinatların özel isimleri not edilmiş ve bunlardan iki tanesi Şekil 2’de gösterilmiştir.