MERCANLAR (ANTHOZOA) HAKKINDA BİLGİ


MERCANLAR (Anthozoa) HAKKINDA BİLGİ NEDİR, MERCANLAR (Anthozoa) HAKKINDA BİLGİ ANLAMI, MERCANLAR (Anthozoa) HAKKINDA BİLGİ HAKKINDA BİLGİ, MERCANLAR (Anthozoa) HAKKINDA BİLGİ DERS NOTU, MERCANLAR (Anthozoa) HAKKINDA BİLGİ ÖDEVİ sayfanın konularıdır.

Alm. Blumentiere, Fr. Anthozoaires, İng. Corals. Omurgasız hayvanların sölentereler (Coelenterata) şubesinin denizlerde yaşayan bir sınıfı. Yumuşak mercanlar, boynuzsu mercanlar, dikenli mercanlar, gerçek mercanlar gibi çeşitleri vardır. Deniz şakayıkları da bu sınıftandır. Polip vücutlu bu canlıların mineral maddelerinden karışmış boynuzsu iskeletlerine de mercan denir. Mercan iskeletlerinin binlerce yıl boyunca belli bir bölgede toplanması sonucunda da, mercan kayalıkları meydana gelir. Yalnız veya koloniler halinde yaşarlar. Vücutları ışınsal simetrilidir. Ağız çevrelerinde uzantılı dokunaçları vardır. Ağız ve kolları kaslarla açılıp kapanabilir. Küçük canlılarla beslenirler. İskeletleri dış derilerinin salgısından meydana gelir.

Akdeniz, Kızıldeniz gibi sıcak deniz diplerinde bulunan büyük taşlara yapışık olarak yaşarlar. Pek nâdir olarak serbest yüzenlerine de rastlanır. Her bir mercan veya mercan ünitesi kalkerli bir kabuk içinde birbirine sıkı sıkı bağlanmış mercan hayvancıkları ihtivâ eder. Mercanın vücudu sütûn şeklindedir. Bu sütûnun üstünde, kavrama uzuvlarını ve merkezî ağzı taşıyan düz bir disk bulunmaktadır. Mercan, kabuğun içinde belli bir miktarda büzülebilir, ancak kabuğu terk edemez. Koloni fertlerinin kabukları birbirinden değişik şekillerdedir. Kalkerden meydana gelen kabuk kütlesi, sürgün şeklindeki üreme sonucu devamlı olarak büyür. Bu büyüme sırasında sâdece kütlenin yüzeyindeki mercanlar canlı olarak kalır.

Hem eşeyli, hem de bölünme veya tomurcuklanma ile eşeysiz çoğalırlar. Eşeysiz olarak üreyenler ana koloniye bağlı kalırlar. Çoğu ayrı eşeylidir. Üreme hücrelerinin döllenmesi ana karnında veya suda olur. Döllenme sonucu meydana gelen kirpikli larva küçük bir kurtçuğa benzer. Kirpikleriyle bir müddet serbest yüzdükten sonra kendini bir kayaya tesbit eder. Gelişimini tamamlayarak polip hâline gelir ve kalkerli bir iskelet salgılar. Tomurcuklanma ile üreyerek yeni polipler meydana getirir. Koloninin salgıladığı iskeletler yığın halini alarak, mercanlar hareket edemez olur.

Mercan katılıkta taş gibidir, denizin dibinde ise âdetâ bitki gibi biter. Denizin diplerinde rengarenk çiçek bahçelerini andırırlar. Suyun yüzünden yukarı çıkıp kuruyunca katılaşıp toprak olur. Bu özelliklerinden dolayı mercanlar uzun yıllar denizlerde büyüyen taş hâline gelmiş çiçekler olarak sanıldılar. Günümüzde ise mercanlar, omurgasız hayvanlar sınıfında incelenmektedir.

Kaynaşan mercan iskeletlerinin zamanla deniz yüzeyine kadar yükselerek meydana getirdikleri uzun mercan kayalarına “resif” denir. Bâzan da halka şeklini alarak ortası deniz olan adalar meydana getirirler. Bunlara da “atol” denir. Mercan kayalıklarının meydana gelebilmesi için suyun ılık olması lâzımdır. Norveç batı sâhillerinde olduğu gibi soğuk iklim bölgelerinde de mercan kayalıklarına rastlanmaktaysa da, mercan kayalıklarının en çok bulunduğu yerler; Afrika’nın doğu sâhillerinden Pasifik Okyanusundaki Hawai Adaları arasındaki bölge ile Bermuda’dan Brezilya’ya kadar olan bölgelerdir (Bkz. Resif). Akdeniz’de de çalı veya ağaç biçimli koloniler hâlinde, 200 metrelik derinlerde bulunurlar.

Üç tip mercan kayalığı vardır. Bunlardan birincisi sâhile yakın bölgelerde bulunur. İkincisi sâhilden uzakta açık denizde, üçüncü de sığ sularda bulunur. En meşhur mercan kayalıkları Avustralya’nın kuzeydoğu sâhillerinde bulunan ve uzunluğu 2000 km olan Great Bariner Reef’tir. Mercanların renk ve görünüşleri çeşitlidir. Çimen, yelpaze, ağaç dalı şeklinde olanları vardır. Kırmızı, yeşil, turuncu, beyaz, çizgili ve desenli de olabilirler.

Çok eskiden beri mercan iskeletlerinden süs eşyası yapılmaktadır. Kolye, gerdanlık, küpe, tesbih gibi eşyâlar îmâl edilir. Kırmızı mercan en meşhurlarıdır.

Kaynak Rehber Ansiklopedisi