NIŞAN HAKKINDA BİLGİ


NişAN HAKKINDA BİLGİ NEDİR, NişAN HAKKINDA BİLGİ ANLAMI, NişAN HAKKINDA BİLGİ HAKKINDA BİLGİ, NişAN HAKKINDA BİLGİ DERS NOTU, NişAN HAKKINDA BİLGİ ÖDEVİ sayfanın konularıdır.

Alm. Orden (m), Fr. Décoration (f), İng. Order, decoration. Madalyanın kullanılmaya başlanılmasından önce, genellikle devlet tarafından, bir hizmete mukabil verilen alâmet. Bu mânâsından başka, kültürümüzde, muhtelif yerlerde nişan kullanılır.

Evlenecek çiftlerin nikâhtan önce yüzük takmaları; ateşli silahları hedefe doğru yöneltmek ve Osmanlı pâdişâhlarının emir ve fermanlarında imzâ yerine kullandıkları tuğralara nişan ismi verilmektedir.

Nişanlar, belli bir olayın hâtırasına veya bir hizmet mukâbili devlet başkanı tarafından, genellikle kişilere mahsus olmak üzere verilirdi. Altın, gümüş veya başka bir değerli mâden üzerine kıymetli taşlarla süslenen nişan, boyuna asılır veya göğsün sol üst tarafına iliştirilirdi. Osmanlı Devletinde nişan takma âdeti başlamadan önce, aynı gaye ile sorguç, tuğ ve çelenk verilirdi.

Osmanlı Devletinde nişanlar, bir nizamnâmeye bağlı olarak takılırdı. Nişanla birlikte, nişan sâhibine beratı da verilirdi. Nişan beratlarında, pâdişâhın tuğrası, nişanın derecesi, rütbesi, görevi ve verilme sebebi açıkça yazılırdı. Osmanlı nişanlarında genellikle şu kısımlar bulunurdu: Ayyıldız, kılıç, çapa ve çevrede şemse denilen güneş ışınlarını temsil eden süslemeler. Nişanlar özel şahıslara verildiği gibi hükmî şahıslara da verilebilirdi.

Nişan takma âdeti, Avrupa’da bizden önce başladı. Avrupa nişanlarının en mühim özelliği, Osmanlı nişanlarının tuğra ve ayyıldız bulunan kısmında haç (salip) bulunmasıdır. En meşhur yabancı nişanlar, Fransa’nın Légion d’honneur, İngiltere’nin Dizbağı nişanı, Avusturya’nın Maria Theresia, Maximilian nişanı, İsveç’in Melekler nişanı, İsveç-Norveçin Olaus nişanıdır.

Osmanlı Devletindeki bellibaşlı nişanlar da şunlardır:

Nişan-ı Âl-i İmtiyaz: Ortası altındır ve üzerinde tuğra vardır. Kırmızı mineli, altın defne dalıyla çevrilmiştir. Etrafı pırlantalı 35 güneş ışınıyla süslüdür. Sultan Abdülaziz Han tarafından çıkartılmıştır. Rütbesi ve nizamnâmesi yoktur. Aynı isimle Sultan İkinci Abdülhamîd Han adına 1878’de çıkarılmış olanı ise ilmiye, mülkiye memurları ile askerlere ve Osmanlı Devletine üstün hizmeti geçmiş yabancılara verilirdi. Üzerinde “Gayret, hamiyet, şecaat ve sadâkat” kelimeleri yazılıdır. Sâhibi ölünce takmaması şartıyla büyük erkek evlâda kalırdı.

Nişan-ı Füruğ efşân: Pâdişâha mahsus olup, Sultan Abdülmecîd Han tarafından çıkarılmıştır.

Nişan-ı İftihâr: Sultan İkinci Mahmûd Han ve Sultan Abdülmecîd Han devirlerinde iki defa çıkarılmıştır. Sultan İkinci Mahmûd Han zamânında çıkarılan; elmas, altın ve gümüşle süslü idi. Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü rütbeleri vardı. Zamânımıza çok az örneği gelebilmiştir.

Sultan Abdülmecîd’in nişanları madalyaya benzer ve ortasında pâdişâhın meşhur çiçekli tuğrası bulunurdu. Tuğranın etrâfı murassa gümüşle çevrili olup, en dışta 32 güneş ışını vardı. Nişanın tamâmında 160 kıymetli taş bulunur, nişânın alt kısmı ve arka kapağı, altından olurdu. Takılmaması şartıyla vârislere intikal ederdi.

Nişân-ı İmtiyaz: Ortası, kırmızı mineli defne dalı ve Sultan Abdülmecîd’in tuğrası ile çevresinde 35 şua vardı, şuâlar değerli taşlarla bezenmişti. Mecidî Nişanından önce çıkarılmıştır. Nizamnâmesi yoktu ve özel izinle vârisler takabilirdi.

Nişan-ı Maârif: 1910 senesinde ilim, sanat ve eğitim sâhalarında üstün başarı gösteren öğretmenlere verilmek üzere çıkarılmıştı. Üç rütbesi vardı ve kayd-ı hayat şartıyla verilirdi. Gümüşten yapılmıştı, tuğra altın kaplamaydı. Üzerinde “Ulûm ve fünûn ve sanâyi-i nefise” ibâreleri yazılıydı. Bu nişan maârife üstün hizmeti geçen yabancılara ve başarılı öğrencilere de verilmiştir.

Nişan-ı Osmânî: 1862 senesinde Sultan Abdülazîz Hanın emriyle çıkarılmıştır. Devlete üstün hizmet etmiş kişilere verilirdi. Kaydı hayat şartıyla verilmekte olup dört rütbesi vardı. Yedi köşeli yıldız biçiminde, üzeri yeşil mineliydi. Ortadaki kırmızı minenin üzerinde“El-müstenid bi’t-Tevfikât-ı Rabbaniye, Abdülazîz Han, Melikü’d-Devleti’l-Osmâniye” ibâresi vardı. Nişanın arka kapağında, Osmanlı Devletinin hâkimiyet alâmetlerinden davul ve alem, ayrıca H. 699 târihi, üzerinde Şemsesi 40 kratlık 408 pırlanta vardı.

Osmanlı Devletindeki Bellibaşlı Nişanlar

SenesiAdıÖzelliği

1801Hilâl NişanıElmasla çevrili ay şekilli avize

1831Nişan-ı İftihârAltın, gümüş veya elmaslı

1832Tasvir-i HümâyûnPırlanta Nişanı bezemeli minyatür

839-61Nişan-ı İftihârAltın, gümüş veya elmaslı altın

1839-61Nişan-ı İmtiyâz

1839-61Murassa NişanıElmaslı altın ve kaplama

1839-61Nişanı-İmtiyâzMurassa

1851Mecidî NişanıMurassa, altın

1861Nişan-ı Âl-i İmtiyazAltın zemin, çevresi mineli

1862Nişan-ı OsmanîMurassa veya gümüşten mineli

1878Şevkat NişanıAltından, yalnız kadınlara verilirdi

1878Nişan-ı Âl-i İmtiyazAltından, elmas bezemeli

1892Hanedân-ı Âl-i Osman NişanıAltın, çevresi beyaz mineli

1910Maarif NişanıGümüş zemin üzerine altın kaplamalı tuğra

1910Meziyet NişanıAltın

1916Meclis-i Mebusan Azasına Mahsus NişanAltın üzerine beyaz mineli

Kaynak Rehber Ansiklopedisi