Paivio’nun İkili Kodlama Kuramı ödevi ders notları konu anlatımı


Bu teori, öğretimde çoklu gösterim sistemlerinin kullanılması için bir
temel niteliğindedir. Teori, sözel ve şekilsel olarak gösterilen bilgilerin farklı

olarak işleme alındığını belirtmektedir (http://ndwild.psych.und.nodak.edu/
psy501/unit3d.present1.html). Pavio’ya göre bir şekil gördüğümüzde
belleğimize bu şekli alır ve ona bir etiket veririz. Bunu daha da ileri götürerek
Pavio, diğer duyular için de ikili kodlama olabileceğini söylemektedir.
Örneğin bir portakalı koklar, belleğe yerleştirir ve onu ‘portakal’ olarak
etiketlendiririz (Orey, 2001).
Pavio (1986) şöyle demektedir: “İnsan bilinci dil ve sözel olmayan obje
ve olaylarla eşzamanlı ilgilenme konusunda uzmanlaşmış olması bakımından
tektir. Dahası, dil sistemi de dile ait girdi ve çıktılarla (konuşma veya yazma
formunda) doğrudan ilgilenmesi ve aynı zamanda sözel olmayan objelere,
olaylara ya da davranışlara ait sembolik bir fonksiyon yerine getirmesi
bakımından özeldir. Herhangi bir ifadesel kuram bu ikili fonksiyonelliği
birleştirmelidir.”

Kuram iki bilişsel (cognitive) alt sistemin var olduğunu farzeder. Biri,
sözel olmayan obje veya olayları (şekilsel, {imagery}) işleme ve temsilini
oluşturmada özelleşmiş olan bir sistem; diğeri de dil ile ilgilenmede özelleşmiş
olan bir sistemdir (Fidan, 2001; Ryu et al., 2000). Bunların yanında Paivio
ifadesel birimler için iki farklı postülat sunmaktadır: zihni şekiller için
“imajenler” (imagens) ve sözel varlıklar için “logogenler” (logogens).
İmajenler parça-bütün ilişkisi içinde organize olurken, logogenler aralarındaki
benzerlik ya da hiyerarşiye göre organize olmaktadır.

İkili kodlama kuramı üç işleme türünü tanımlar:
1. Temsili, sözel ya da sözel olmayan temsiller arasında doğrudan bir
etkileşim,
2. Referanssal, sözel sistemin sözel olmayan sistem ile etkileşimi veya
tersi,
3. Benzerliksel işleme, aynı sözel ya da sözel olmayan sistem içindeki
temsillerin etkileşimi. Verilen görev, işleme için bunlardan birine ya da
tümüne gereksinim duyabilir.

İkili kodlama kuramı bir çok bilişsel fenomene uygulanmıştır.
Bunlardan bazıları şunlardır: hafızanın çalışma prensip ve stratejileri
(mnemonics), problem çözme, kavram öğrenimi ve dil (Fidan, 2001; Ryu et
al., 2000). İkili kodlama kuramı zeka kuramlarında geçen uzaysal becerilerin
öneminde sorumluluk almaktadır. Paivio (1986) iki farklı dilde akıcılığa sahip
olmanın ikili kodlama açısından bir açıklamasını vermektedir. Clark ve Paivio
(1991) ikili kodlama kuramını eğitim psikolojisi için bir genel çerçeve olarak
sunmaktadır.
Kısacası Pavio’nun ikili kodlama kuramı, bilgilerin hem görsel hem de
sözel formda sunulması hatırlama/tanımayı geliştirdiğini belirtmektedir
(Fidan, 2001).