Saya Hazırlayıcı mesleği hakkında bilgi


TANIM

Doğal ya da suni deriler ile tekstil ürünlerinden kesilmiş parçaları makinelerle işleyerek ayakkabı modeline uygun hale getiren kişidir.

GÖREVLER

Ayakkabının üst bölümüne saya denir. Sayacı, kişilerin ayakkabı ihtiyacına cevap verebilmek için estetik özellikleri de göz önünde bulundurarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:

–       Modele uygun biçimde saya tıraş bıçağı ya da tıraş makinesi ile inceltilmesi gereken yerleri tıraşlar,

–       Tıraşlanan yerlere boya ve yakma işlemini uygular,

–       Kıvırma yapılacak yerleri elde ya da makinede yapıştırıcı sürerek kıvırır,

–       Mermer üzerinde sayaya astra yapıştırıcı sürüp, sayacı çekici yardımıyla regola yapar (parçaları birleştirir),

–       Regola yapılmış saya parçalarını çeşitli saya makineleri yardımıyla modele uygun olarak diker.

KULLANILAN ALET VE MALZEMELER

–       Saya tıraş bıçağı,

–       Masat,

–       Eğe

–       Biley taşı,

–       Makaslar,

–       Çekiç,

–       Mermer,

–       Pergel,

–       Saya tıraş makinesi,

–       Yapıştırıcı sürme makinesi,

–       Kıvırma makinesi,

–       Zımba makineleri,

–       Kapsül, pim ve aksesuar takma makinesi,

–       Saya dikme makinesi (tek iğne, çift iğne, kollu)

–       Çeşitli yapıştırıcılar, iplikler vb.

MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER

–       Parçalar arasındaki ilişkileri görebilen, bütünü göz önünde canlandırabilen,

–       Göz, el ve ayaklarını aynı anda, dikkatli bir şekilde ve uyumlu olarak kullanabilen,

–       Çizim yeteneği olan,

–       Ayrıntıları algılayabilen,

–       Nesnelerle, aletlerle ve makinelerle çalışmaktan hoşlanan kimseler olmaları gerekir.

Ayrıca, yaratıcılık meslekte ilerlemeyi kolaylaştıran bir özelliktir.

ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

Sayacı, ayakkabı üreten fabrika ve atölyelerde çalışır. Çalışma ortamı, kimyasal madde ve rahatsız edici koku içerir; ayrıca kapalı, havasız ve kısmen gürültülüdür. Kullanılan kimyasal maddeler, sağlığı bozucu durumlara neden olabilir. Çalışırken elektrik çarpması, makine kazası, kesilme gibi iş tehlikeleriyle karşılaşabilir. Sayacı çalışırken nesnelerle ilgilidir. İş genellikle haftada 6 gün çalışmayı gerektirir. Sayacı bazen oturarak bazen de ayakta çalışır. Çalışırken müşterilerle ve diğer çalışanlarla iletişime girmesi gerekebilir.

ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI

İnsanların giyim ihtiyaçlarına cevap verdiğinden sayacılık geniş bir çalışma alanına sahiptir. Kişiler belli bir oranda sermaye ile kendi işyerlerini kurabilecekleri gibi küçük atölyelerde ve seri üretim yapan fabrikalarda da iş bulabilirler. Bayanların bu alanda çalışma oranları giderek artış göstermektedir. Sayacılık insan zekası ve emek gücünün yoğun olduğu bir meslektir. Saya ayakkabının üst bölümü olduğundan tüketicinin zevkine hitap etmekte, dolayısı ile modayı yakından ilgilendirmektedir. Önceleri tamamıyla el emeğine dayalı olan sayacılık, son yıllarda ayakkabı sanayiinin dış piyasalara açılmasıyla önemli gelişmeler kaydetmiştir. Küçük atölyeler yavaş yavaş yok olarak yerini bant usulü çalışan büyük atölyelere, fabrikalara bırakmaktadır.

MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER

Mesleğin eğitimi yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde “Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi” alanı “Sayacılık” dalında verilmektedir.

MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI

Çıraklık eğitimine başlayabilmek için;

–       En az ilköğretim okulu mezunu olmak,

–       14 yaşını doldurmuş olmak

–       Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak,

–       Eğitim görmek istediği meslekte bir işyeri sahibi ile çıraklık sözleşmesi imzalamak gereklidir.

EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ

Sayacılık mesleğinin eğitim süresi ilköğretimden sonra 3 yıl, lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra ise 1.5 yıldır.

Pratik eğitim atölye ve işletmelerde gerçekleştirilmekte olup, haftanın bir günü ise teorik eğitim mesleki eğitim merkezlerinde verilmektedir.

Teorik eğitimde; her çıraklık eğitimi programında ortak olarak alınan genel bilgi derslerinin yanı sıra Meslek Sağlık Bilgisi, Malzeme Bilgisi, Modelcilik ve Istampa Çıkarma derslerini öğrenir.

Pratik eğitimde ise;

–       Saya makinelerini ve el aletlerini kullanmayı,

–       Saya hazırlamayı,

–       İşaret ve payları sayaya uygulamayı,

–       Dikiş alıştırmaları yapmayı,

–       Tezgah işlerini,

–       Model çizimini,

–       Kesim, tıraşlama, yapıştırma ve regola yapmayı,

–       Kıyılık ve tulum dikmeyi,

–       Zımba deliklerini açmayı,

–       Yüz dikişlerini öğrenir.

MESLEKTE İLERLEME

–       Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışıp aynı zamanda teorik eğitimlerine de devam edebilirler. Ustalık eğitimi 176 saat olup, bu eğitimde İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği, İş ve İnsan İlişkileri, Çalışma Hukuku, İşletme Bilgisi, Sigorta ve Vergi Mevzuatı, Muhasebe ve Ekonomi derslerinin yanı sıra İleri Meslek Bilgisi derslerini alırlar. 1 yıl sonunda ustalık sınavlarına katılabilirler.

–       Ustalık için öngörülen teorik eğitime devam etmeyenler ise bir işyerinde 5 yıl çalıştıktan sonra (çalıştıklarını SGK primleri ile belgelemek şartıyla) ustalık sınavına katılabilirler. Ustalık belgesi alanlar mesleki eğitim merkezlerinde 40 saatlik iş pedagojisi kurs programını tamamlayıp sınavda başarılı olduktan sonra  “Usta Öğreticilik” belgesi alabilirler.

–       Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca, işyerinde çırak çalıştırması için de “Usta Öğretici” belgesine sahip çalışanın olması  zorunludur.

–        İlköğretim (ortaokul) mezunu kalfa ve ustalar, mesleki ve teknik açıköğretim lisesine devam ederek, meslek lisesi diploması alabilirler.

BURS, KREDİ VE ÜCRET DURUMU

Mesleki eğitim merkezine devam eden öğrencilere pratik eğitimleri boyunca işverenleri tarafından asgari ücretin %30’undan az olmamak kaydıyla aylık ücret ödenir.

Öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sigorta primleri devletçe karşılanır.

Bütün öğrenci haklarından yararlanırlar. Eğitim görülen işletmenin sağladığı sosyal olanaklardan faydalanırlar.

Sayacı olarak işe başlayanlar; işe ilk girişte asgari ücret, daha sonra kademeli olarak artışlarla birlikte asgari ücretin 2 katı tutarında ücret alırlar.

Kendi işyerini açanlar işyerinin kapasitesi ya da kaliteli üretim oranında değişik miktarda kazanç elde ederler.

DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER

–       İlgili Eğitim Kurumları,

–       Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Ankara Meslek Bilgi Merkezi,

Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Türkiye İş Kurumu İl ve Şube Müdürlükleri.