Soğutmacı Ve Havalandırmacı mesleği hakkında bilgi


TANIM

Çeşitli gıda ve sanayi ürünlerinin uygun ortamlarda özelliklerini yitirmeden saklanması amacıyla kullanılan soğutma sistemleri ile binalardaki ısıtma ve soğutma sistemlerinin üretim montaj, bakım ve onarımını yapan kişidir.

GÖREVLER

–       Soğutma ve iklimlendirme amacıyla kullanılan araç, cihaz, teçhizat ve makineleri hazırlanmış projeye uygun, verimli ve ekonomik yöntemler kullanarak kurar, kontrol ve ayarlarını yaparak devreye sokar ve kullanıma hazır durumda  teslim eder,

–       Kurulmuş soğutma ve havalandırma cihaz ve tesisatlarının düzenli bakımını yapar,

–       Soğutma ve havalandırma cihaz ve tesisattaki bozukluğu saptar, giderilmesi için arızalı parçaları tamir eder ya da yerine yenisini takarak gerekli onarımı gerçekleştirir,

–       Soğutma ve havalandırma cihazlarının gaz verme basıncını ayarlar, uygun vakumlama işlemlerini, izolasyonunu, kaçak testlerini ve diğer kontrollerini yapar,

–       Soğutma ve havalandırma sistemleriyle ilgili komple montaj resimlerini ve şemalarını inceler, doğru olarak okur ve çizebilir, uygulama alanlarına aktarabilir,

–       Makine ve teçhizatı bakımlı ve düzenli kullanır ve devamlı kullanıma hazır durumda bulundurur.

KULLANILAN ALET VE MALZEMELER

–       Kompresör, kondanser, evaparetör, expention valf, kılcal boru, drayer, reziver, yağ seperatörü gibi soğutma devresi elemanları,

–       Gözetleme camı, yüksek ve alçak basınç  manometreleri, termostat, yüksek ve alçak basınç anahtarı, filtre, termometre, ağırlık valfi, selonoit valf gibi aksesuar ve kontrol elemanları,

–       Vakum pompası, şarj silindiri, manifolt, soğutucu tüpleri, servis lokma takımı, boru bükme aparatı ve yayları vb. takımlar,

–       Oksi-asetilen, elektrik ark, gümüş kaynağı gibi kaynak setleri,

–       İzolasyon malzemeleri, bakır borular ve bağlantı elemanları.

MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER

–       Bedence güçlü,

–       Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilen,

–       Dikkatli, tedbirli ve sorumluluk sahibi,

–       Makine parçaları arasındaki ilişkiyi görebilen ve şekil ilişkilerini algılayabilen,

–       İşbirliğine ve ekip çalışmasına yatkın kimseler olmaları gerekir.                   

ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

Soğutmacı ve havalandırmacılar görevlerini;

–       Atölyelerde ve sistemin kurulacağı binalarda,marketlerde, soğuk hava depolarında, evlerde ve işyerlerinde  vb. değişik mekanlarda yürütürler.

–       Çalışılan ortam çoğu zaman kapalı, sıcak veya soğuktur .Yüksek ve tehlikeli yerlere  çıkmaları gerekebilir.

–       Genellikle ayakta çalışırlar.

–       Çalışırken ağır cihazları kaldırma, taşıma, çekme, itme, yerine koyma veya yerinden çıkarma gibi bedensel güç harcarlar.

–       El aletleri ile çalışırken incinme, burkulma, çizik, kesik ve çeşitli basit yanık gibi yaralanmalarla karşılaşabilirler.

–       Bu meslekte çalışanlar işveren, usta, müşteri ve diğer meslek elemanları ile iletişim halindedirler.

ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI

Meslek elemanları;

–       Soğutma ve  havalandırma sistemlerini imal eden işletmelerde,

–       Çeşitli markalara ait soğutma ve havalandırma cihazlarının satış ve montajını birlikte yapan bayiliklerde,

–       Soğutma ve havalandırma sistemlerinin montaj, bakım ve onarım yetkili servislerinde,

–       Çeşitli büyük işyerleri, fabrika, kapalı alış veriş merkezleri vb. yerlerde  kurulu bulunan ilgili sistemlerin bakım,onarım işlerinde çalışabilirler.

Ustalık eğitimini tamamlayarak ustalık belgesi alanlar gerekli sermayeye sahip olurlarsa  kendi işyerlerini de açabilirler.

Ülkemizin iklim yönünden farklılıklar göstermesi nedeniyle hem ısıtma hem de soğutma sistemlerine, tarım ülkesi olması nedeniyle de soğuk hava depolarına ihtiyaç her geçen gün daha da artmaktadır. Teknolojik gelişmeler sonucu çok çeşitli markalarda yerli ve yabancı iklimlendirme ve soğutma sistemlerinin  piyasada yaygınlaşmasıyla birlikte bu alanda çalışacak meslek elemanlarına gereksinim süreklilik arz edecektir.

 

MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER

Mesleğin eğitimi yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde “Soğutma ve İklimlendirme” alanı “Soğutma ve İklimlendirme” dalında verilmektedir.

Ayrıca, meslek liselerinin “Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme” alanı kapsamında yer alan “Soğutma Sistemleri, Klima Sistemleri, Merkezi İklimlendirme Sistemleri” meslek dallarında da mesleğe ilişkin dersler verilmektedir.

MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI

                            Çıraklık eğitimine başlayabilmek için;

–       En az ilköğretim okulu mezunu olmak,

–       14 yaşını doldurmuş olmak,

–       Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak,

–       Eğitim görmek istediği meslekte bir işyeri sahibi ile çıraklık sözleşmesi imzalamak gereklidir.

Meslek lisesinde mesleğin eğitimini görmek için ilköğretim okulu mezunu olmak ve meslek liselerine giriş şartlarını taşımak gerekmektedir.

 

EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ        

Soğutma ve havalandırma mesleğinin eğitim süresi mesleki eğitim merkezlerinde ilköğretimden sonra 3 yıl, lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra ise 1,5 yıldır. Meslek liselerinde ise eğitim süresi 4  yıldır.

Çıraklık eğitimi okulda ve işyerinde olmak üzere ikili bir meslek eğitim sistemidir. Teorik eğitim haftada bir gün mesleki eğitim merkezinde, pratik eğitim de haftanın 5 günü işyerinde iş başında ustaların gözetiminde gerçekleştirilir.

Çırak öğrenciler teorik eğitim diliminde; Türkçe, Matematik, Meslek Matematiği, İşletme Bilgisi ve Kooperatifçilik, Toplam Kalite Yönetimi gibi genel bilgi dersleri ile Teknik Resim, İş Güvenliği, Meslek Resmi, Meslek Bilgisi, Elektrik Bilgisi gibi meslek dersleri alırlar.

Pratik eğitim diliminde;

–       Alet ve takımları, ölçme ve kontrol cihazlarını uygun kullanmayı, korumayı ve bakımını yapmayı,

–       Çalışmalarda kaliteyi ön plana çıkarmayı ve standartlara uymayı,

–       Sıcaklık ve basınç ölçme, vakumlama, gaz verme, izolasyon, markalama, kaynak, lehimleme ve perçin işlemlerinin yapılışını,

–       Soğutmacılıkta kullanılan akışkan gazlarını uygun şekilde ve şartlarda kullanmayı,

–       Ev tipi soğutucuların, su soğutucuların, iklimlendirme cihazlarının montaj, kontrol, ayar ve onarımının  yapılışını,

–       Karşılaşılan arızaların tespit ve gerekli onarımlarının yapılmasını,

–       Güvenlik tedbirlerine uygun olarak çalışmayı  öğrenirler.                 

MESLEKTE İLERLEME

–       Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışıp aynı zamanda teorik eğitimlerine de devam edebilirler. Ustalık eğitimi 176 saat olup, bu eğitimde İnsan Sağlığı ve İş Güvenliği, İş ve İnsan İlişkileri, Çalışma Hukuku, İşletme Bilgisi, Sigorta ve Vergi Mevzuatı, Muhasebe ve Ekonomi derslerinin yanı sıra İleri Meslek Bilgisi derslerini alırlar. 2 yıl sonunda ustalık sınavlarına katılabilirler.

–       Ustalık için öngörülen teorik eğitime devam etmeyenler ise bir işyerinde 5 yıl çalıştıktan sonra (çalıştıklarını SGK primleri ile belgelemek şartıyla) ustalık sınavına katılabilirler. Ustalık belgesi alanlar mesleki eğitim merkezlerinde 40 saatlik iş pedagojisi kurs programını tamamlayıp sınavda başarılı olduktan sonra  “Usta Öğreticilik” belgesi alabilirler.

–       Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca, işyerinde çırak çalıştırması için de “Usta Öğretici” belgesine sahip çalışanın olması  zorunludur.

–       İlköğretim (ortaokul) mezunu kalfa ve ustalar, mesleki ve teknik açıköğretim lisesine devam ederek, meslek lisesi diploması alabilirler.

BURS, KREDİ VE ÜCRET DURUMU

Çıraklık eğitimi süresince çırak  öğrenciler, asgari ücretin % 30’ndan az olmamak üzere  aylık ücret alırlar. Bazı işverenler bu miktarın üzerinde ücret ödemesi yapabilmektedir.

İş kazası, hastalık ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.

Çırak öğrenci sözleşme yaptığı  işyerinin yemek, servis vb. sosyal haklarından da yararlanır.

Meslek eğitimi sonrası ilk işe girişte asgari ücretle çalışırlar.

Mesleğinde yetişmiş bir ustanın aylık ücreti asgari ücretin 3-3,5 katı civarında olmaktadır. 

Ustalık belgesi aldıktan sonra gerekli koşuları yerine getirerek (teminat, referans vb.) kendi adına bakım-onarım-montaj servisi açanların kazançları aldığı işle orantılı değişmekle birlikte ortalama asgari ücretin 5-6 katı kadardır.

Kamu ya da sendikalı büyük işyerlerinde ise  ücret toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenir.

 

DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER

–       İlgili Eğitim Kurumları,

–       Meslek Elemanları,

–       Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Ankara Meslek Bilgi Merkezi,

Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi Bulunan Türkiye İş Kurumu İl ve Şube Müdürlükleri.