Türkiye ve dünyada erezyonların boyutu ödevi


TÜRKİYE’DE VE DÜNYADA EROZYONUN BOYUTU 

 3.1-Türkiye’de Erozyonun Boyutu

Yurdumuzun 3/4’ünde aktif erozyon (orta veya şiddetli erozyon) hüküm sürmektedir.

Birim zamanda, yeni oluşan toprak miktarı kadar, toprak taşınması varsa bunun için normal erozyon veya sıfır şiddetteki erozyon ifadesi kullanılır.

 Erozyonun sıfır ve hafif olduğu alanların Türkiye yüzölçümüne oranı % 13,86’dır. Ülkemiz topraklarının % 79.43 oranında orta, şiddetli ve çok şiddetli erozyon görülmektedir .

 3.2-Türkiye Akarsularında Taşınan Sediment Miktarı  

Türkiye’de erozyon en fazla sırasıyla Fırat, Dicle ve Yeşilırmak Havzaları’nda görülmektedir. Toplam taşınan sediment/toprak miktarı 345.939.032 ton/yıl’dır. Ancak , ölçümlerde yer almayan ve yatak yükü olarak ifade edilen kum çakıl gibi materyaller ile yamaçlardan akarak inen ve akarsulara ulaşmayan topraklarda dikkate alındığında Türkiye’deki erozyonun gerçekten 500 milyon tona hatta bazı yazarların değerlendirmelerine göre de 1 milyar tona ulaştığı ifade edilmektedir. Aynı şekilde bu değerlendirmelere göre yapılmış olan hesaplar da Türkiye’deki erozyonun normal erozyondan 18-20 misli fazla olduğu belirtilmektedir.

Erozyon sonucunda barajlarımızda biriken katı materyaller, kullanılabilir baraj rezervuar hacminde gözle görülür kayıplara neden olmakta, büyük yatırımlarla gerçekleşen barajlarımızın ömrünü kısaltmaktadır. Özellikle, Keban, Karakaya ve Atatürk Barajları’nın çevresi bitki örtüsünden yoksun ve arazi de eğimlidir. Bu nedenle bu barajlar tahmin edilen zamandan önce ekonomik ömrünü tamamlayacaktır.

Misal olarak, toprak erozyonundan barajlarımızın ne ölçüde etkilendiğini gösteren bazı tespitlerde şöyledir.

Erozyon sonucu ekonomik ömürleri dolmuş ve dolmakta olan 16 barajımızın durumu

BARAJIN

adı Bölgesi Su Tutma tarihi Ekon.Ömrü tarih Ekon.Ömrü yıl
Altınapa İç Anadolu 1965 1984 19
Bayındır İç Anadolu 1964 1992 28
Buldan Ege 1966 2036 72
Çaygören Ege 1970 2047 77
CIP Doğu Anadolu 1965 2005 40
ÇubukI İçAnadolu 1935 2010 75
Demirköprü Ege 1957 1998 41
Hirfanlı İç Anadolu 1957 1990 33
Karamanlı Ege 1972 1985 13
Kartalkaya Akdeniz 1970 1989 19
Kemer Ege 1957 1979 22
Kesikköprü İç Anadolu 1964 2030 66
Selevir İç Anadolu 1963 1990 27
Seyhan Akdeniz 1955 2025 70
Sürgü Doğu Anadolu 1967 2002 35
Yalvaç Akdeniz 1971 1998 27

 

3.3-Dünyadaki Erozyonun Türkiye İle Karşılaştırılması

Türkiye’deki akarsular ile sadece yüzer halde taşınan malzeme miktarı ortalama olarak yılda 345 milyon tonun üzerindedir. Dünyadaki akarsularda yüzer halde taşınan katı madde miktarı toplam 20 milyar ton düzeyindedir. Türkiye’deki akarsuların taşıdığı yüzer haldeki malzeme miktarı, dünyada taşınan katı madenin 1/50’sine denk düşmektedir.

Ülkemizde 1 kilometrekarelik alandan aşınarak akarsulara karışan ince malzeme miktarı, yılda ortalama yaklaşık 600 ton’dur: Dünyada ise yılda ortalama 142 ton’dur.

Ülkemizde birim alandan taşınan katı materyal miktarı; Afrika’dan 22 kat, Avrupa’dan 17 kat ve Kuzey Amerika’dan 6 kat daha fazladır .

Bu rakamlar, ülkemizdeki erozyonun çok şiddetli olduğunu göstermektedir