Merkezi İdare

Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı hem siyasal hem de idari açıdan Devletin başıdır. Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder. Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri Anayasanın 104. maddesinde sayılmıştır. Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir. Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanı tarafından verilen görevleri yaparlar. Cumhurbaşkanlığı makamında, Cumhurbaşkanı özel kalem müdürü, Cumhurbaşkanı başdanışmanı ve danışmanı ve özel temsilci bulunur. En yüksek Devlet memuru olan İdari İşler Başkanı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının en üst amiridir.

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı;
Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü,
Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü,
Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü,
Destek ve Mali Hizmetler Genel Müdürlüğü ve
Koruma Hizmetleri Genel Müdürlüğü birimlerinden oluşur.

1. Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Cumhurbaşkanlığı bünyesinde dokuz adet Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulu kurulmuştur. Aynı kararname ile Cumhurbaşkanlığına bağlı, özel bütçeli, kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip şu dört ofis kurulmuştur:
Dijital Dönüşüm Ofisi,
Finans Ofisi,
İnsan Kaynakları Ofisi ve
Yatırım Ofisi.

Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşlar

Devlet Arşivleri Başkanlığı,
Devlet Denetleme Kurulu,
Diyanet İşleri Başkanlığı,
İletişim Başkanlığı,
Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği,
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı,
Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı,
Savunma Sanayi Başkanlığı,
Strateji ve Bütçe Başkanlığı,
Türkiye Varlık Fonu

İlk kez 1982 Anayasası ile idarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak Devlet Denetleme Kurulu kurulmuştur.

Bakanlıklar

Eğitim, sağlık, güvenlik, savunma, adalet, maliye, ulaştırma, tarım, kültür ve turizm gibi Devletin sunmakla yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin konu bakımından uzmanlık (ihtisas) prensibine göre Devlet tüzelkişiliği içinde sunulduğu en yüksek örgütlenmeye “bakanlık” denir.

Bakan görev ve yetkileri,
bakanlık kuruluşunun en üst amiri olup, bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden sorumlu, bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların faaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkilidir.

Bakan Yardımcıları, bakanın emrinde ve onun yardımcısı olup bakanlık hizmetlerini bakan adına ve bakanın direktif ve emirleri yönünde, bakanlığın amaç ve politikalarına, kalkınma planlarına ve yıllık programlara, stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine, mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenler ve yürütür.
1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre, bakanlıklarda sayısı on beşi 15 i geçmemek üzere Bakan Müşaviri istihdam edilebilir.
Aynı kararnameye göre,
Bakanlıklar şu birimlerden oluşur:
merkez teşkilatı,
ihtiyaca göre kurulan taşra ve yurtdışı teşkilatı,
bağlı,
ilgili ve ilişkili kuruluşlardır.

Bakanlıklara bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlar kendi kanunları ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerindeki hükümlere tabidir. Bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlar bakanlıkların alt birimleri değildir.

Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı, Cumhurbaşkanı sorumludur. Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Cumhurbaşkanınca atanan Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.

Merkeze Yardımcı Kuruluşlar

Merkezi idarenin başkent teşkilatına idari, hukuki ve mali nitelikte danışma, öneri, inceleme, planlama, eşgüdüm ve denetim yoluyla yardım eden, destek olan “danışma”, “uzman” ya da “kurmay” statüsünde kuruluşlardır.

Millî Güvenlik Kurulu; Devletin millî güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanması ile ilgili alınan tavsiye kararları ve gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirir.
Cumhurbaşkanının başkanlığında şu üyelerden oluşur:
Cumhurbaşkanı yardımcıları,
Adalet Bakanı,
Millî Savunma Bakanı,
İçişleri Bakanı,
Dışişleri Bakanı,
Genelkurmay Başkanı,
Kara Kuvvetleri Komutanı,
Deniz Kuvvetleri Komutanı,
Hava Kuvvetleri Komutanı

1982 Anayasasının 155. Maddesi uyarınca
Danıştayın görevleri, danışlayın idari görevleri
yargısal anlamda davaları görmek dışında
kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek,
idarî uyuşmazlıkları çözmek ve
kanunla gösterilen diğer işleri yapmak olmak üzere idari görevleri bulunmaktadır.

Anayasanın 160. maddesine göre:
“Sayıştayın görevleri
 merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir.

Sayıştay’ın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayısıyla idarî yargı yoluna başvurulamaz.

Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Mahallî idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması Sayıştay tarafından yapılır.” İdarelerin Sayıştay tarafından denetimi, düzenlilik denetimi ve performans denetimi olmak üzere ikiye ayrılmaktadır

Başkent’te yalnız barış zamanında görev yapan Yüksek Askeri Şûra üyeleri şöyle sıralanabilir: Cumhurbaşkanı Yardımcıları,
Adalet Bakanı,
Dışişleri Bakanı,
İçişleri Bakanı,
Hazine ve Maliye Bakanı,
Milli Eğitim Bakanı,
Milli Savunma Bakanı ve
Genelkurmay Başkanı ile Kuvvet Komutanlarıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir